Search

czwartek, 6 listopada 2014

De mulieribus claris. Giovanni Boccaccio

          De mulieribus  claris autorstwa Giovanni Boccaccio jest zbiorem biografii mitycznych i sławnych kobiet z Florencji. Został ukończony w 1374 roku. Pierwszy w literaturze Zachodu rękopis opisujący życie kobiet. Boccaccio spisał życie 106 kobiet sławnych, cnotliwych a także i złych, co miało służyć nawoływaniu do poprawy i czerpaniu nauk z życia dobrych niewiast. Manuskrypt miał zachęcić do cnoty i ograniczyć złe postępowanie. W deklaracji autor wspomina, że czerpał inspiracje z dzieła Petrarki De viris Illustribus. Pisał go w Certaldo prawdopodobnie między latem w 1361 roku a latem w 1362 roku, jednakże mógł to być też grudzień 1362 roku. Zadedykował pracę Andrei Acciaioli, Księżnej Altavilli w Neapolu. Do zakończenia 1362 roku nanosił zmiany kontynuując pisanie aż  do swojej śmierci w 1375 roku. Po raz pierwszy swój krótki rękopis zadedykował Joannie I z Neapolu.
            Biografie rozpoczynają się imieniem osoby, następnie rodzice i przodkowie, ranga, pozycja społeczna, a na końcu autor umieścił powód ich sławy i rozgłosu. Boccaccio czerpał informacje z dzieł do których miał dostęp, czyli Valerius Maximus, Gaius Plinius Secundus (Starszy), Titus Livius, Publius Ovidius Naso (Owidiusz), Gaius Suetonius Tranquillus, Caecilius Statius, Publius Vergilius Maro, Lucius Caecilius Firmianus Lactantius, Paulus Orosius i Marek Junianus Justynus.[1]
W Francuskiej Bibliotece Narodowej w internetowej bazie Gallica Bibliothèque Numérique można obejrzeć pełną zdigitalizowaną wersję manuskryptu z 1403 roku.[2]
Pełne tłumaczenie Donato da Casentino z łaciny na język włoski na stronie internetowej: http://www.classicitaliani.it/boccaccio/prosa/claris_donato.htm
Ewa, pierwsza kobieta w Biblii.
Źródło: 
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84521932/f22.highres
Erythrea lub Heriphile, Sybilla.
Źródło: 
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84521932/f71.highres

Spis biografii kobiet:

  1.      Ewa, pierwsza kobieta w Biblii.
  2.      Semiramis, królowa Asyryjczyków.
  3.      Opis, żona Saturna.
  4.      Juno, bogini królewska.
  5.      Ceres, bogini żniw i królowa Sycylii.
  6.      Minerva.
  7.      Venus, królowa Cypru.
  8.      Isis, królowa i boginii Egiptu.
  9.      Europa, królowa Krety.
  10.  Libia, królowa Libii.
  11.  i 12. Marpesia i Lampedo, królowe Amazonek.
  13.  Thisbe, dziewica babilońska,
  14.  Hypermnestra, królowa Argiwczycy i kapłanka Juno.
  15.  Niobe, królowa Teb.
  16.  Hypsipyle, królowa Lemnos.
  17.  Medea, królowa Kolchidy.
  18.  Arachne z Kolofonu.
  19.  i 20. Orithyia i Antiope, królowe Amazonek.
  21.  Erythrea lub Heriphile, Sybilla.
  22.  Medusa, córka Forkosa.
  23.  Iole, córka króla Aetolian.
  24.  Deianira, żona Herkulesa.
  25.  Jokasta, królowa Teb.
  26.  Almathea lub Deiphebe, Sybilla.
  27.  Nicostrata lub Carmenta, córka króla Ionius.
  28.  Procris, żona Cephalus’a.
  29.  Argia, żona Polincesa i córka króla Adrastus’a.
  30.  Manto, córka Tejrezjasza.
  31.  Żony Minyans.
  32.  Pentesilea, królowa Amazonek.
  33.  Polyxena, córka króla Priama.
  34.  Hecuba, królowa Trojan.
  35.  Cassandra, córka króla Troi Priama.
  36.  Klitajmestra, królowa Myken.
  37.  Helena, żona króla Menelaosa.
  38.  Kirke, córka Słońca.
  39.  Camilla, królowa Volscians.
  40.  Penelopa, żona Ulissesa.
  41.  Lavinia, królowa Laurentum.
  42.  Dido lub Elissa, królowa Kartaginy.
  43.  Nicaula, królowa Etiopii.
  44.  Pamphile, córka Platea.
  45.  Rhea Ilia, Dziewica Westalska.
  46.  Gaia Cyrilla, żona króla Terquinius’a.
  47.  Safona, kobieta z Lesbos i poetka.
  48.  Lucretia, żona Collatinus’a.
  49.  Tamyris, królowa Scythi.
  50.  Leaena, kurtyzana.
  51.  Atalia, królowa Jerozolimy.
  52.  Cloelia, rzymska dziewica.
  53.  Hippo, Greczynka.
  54.  Megullia Dotata.
  55.  Veturia, rzymska matrona.
  56.  Thamyris, córka Micon.
  57.  Artemisia, królowa Caria.
  58.  Verginia, dziewica i córka Virginius’a.
  59.  Eirene, córka Cratinus’a.
  60.  Leontium.
  61.  Olimpia, królowa Macedonii.
  62.  Claudia, Dziewica Westalska.
  63.  Virginia, żona Voluminius’a Lucius’a.
  64.  Flora prostytutka, boginii kwiatów i żona Zephyrus’a.
  65.  Młoda rzymska kobieta.
  66.  Marcia, córka Varro.
  67.  Sulpicia, żona Fulvius’a Flaccus’a.
  68.  Harmonia, córka Gelon’a, syna Hiero II Syracuse’a.
  69.  Busa od Canosa di Puglia.
  70.  Sophonisba, królowa Numidii.
  71.  Theoxena, córka księcia Herodicus’a.
  72.  Berenice, królowa Kapadocji.
  73.  Żona Orgiagon’a w Galacji.
  74.  Tertia Aemilia, żona starszego Africanus’a.
  75.  Dripetrua, królowa Laodice.
  76.  Sempronia, córka Grakchusa.
  77.  Claudia Quinta, kobieta Roman.
  78.  Hypsicratea, królowa Pontu.
  79.  Sempronia, rzymska kobieta.
  80.  Żona z Crimbrians.
  81.  Julia, córka dyktatora Juliusza Cezara.
  82.  Portia, córka Cato Uticensis’a.
  83.  Curia, żona Quintus’a Lucretius’a.
  84.  Hortensja, córka Quintus’a Hortensjusz’a.
  85.  Sulpicia, żona Cruscellio.
  86.  Comificia, poetka.
  87.  Mariamme, królowa Judei.
  88.  Kleopatra, królowa Ediptu.
  89.  Antonia, córka Antoniego.
  90.  Agrypina, żona Germanika.
  91.  Paulina, rzymska kobieta.
  92.  Agrypina, matka cesarza Nerona.
  93.  Epicharis, wolna kobieta.
  94.  Pompeia Paulina, żona Seneki.
  95.  Poppea Sabina, żona Nerona.
  96.  Triaria, żona Lucjusza Vitallius’a.
  97.  Proba, żona Adelphus’a.
  98.  Faustyna Augusta.
  99.  Symiamira, kobieta z Emesa.
  100.   Zenobia, królowa Palmyra.
  101.   Joan, Angielka i Papież.
  102.   Irene, cesarzowa Konstantynopola.
  103.   Gualdrada, panna Florencji.
  104.   Constance, królowa Sycylii.
  105.   Camiola, wdowa Sieny.
  106.   Joanna, królowa Jerozolimy i Sycylii.



[1] G. Amstrong: G. Boccaccio. Famous Women. Tł. V. Brown [online]. Heliotropia 1.1 (2003). [dostęp: 15.07.2013]. World Wide Web: http://www.heliotropia.org/01-01/armstrong.pdf
[2]http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84521932/f1.image.r=(text:de%20AND%20text:mulieribus%20AND%20text:claris).langFR# [dostęp: 15.07.2013]

poniedziałek, 27 października 2014

Codex Rotundus

          Codex Rotundus są to godzinki spisane w językach łacińskim i francuskim, na 266 kartach w kształcie koła o średnicy 9 cm w Bibliotece Katedralnej w Hildesheim. Do wzmocnienia szycia kart pergaminowych użyto tylko 3 centymetrowego paska. Codeks zamykany jest na trzy klamry zdobione artystycznym monogramem liter gotyckich.
Dowód na to, dla kogo książka była przeznaczona, znajduje się w herbie wewnątrz inicjału „D”, na folio 24r, który rozpoczyna godzinki do Krzyża Świętego – pierwszego tekstu po kalendarzu francuskim. Widoczne są próby zatarcia herbu, prawdopodobnie przez następnego właściciela kodeksu. Z resztek herbu naukowcy zakładają, że pierwszym właścicielem był hrabia Cleves i Mark.[1]
            Codex jest dziełem iluminatorów szkoły flamandzkiej. Nie tylko oprawa i karty są okrągłego formatu, ale także tekst i miniatury całostronicowe, które ozdobione są girlandą. Godzinki zdobione są również inicjałami figuralnymi, których jest aż 30 i przedstawiają sceny biblijne i z życia świętych. Codex zwany jest również potocznie Okrągłym Kodeksem. Nie został jeszcze ustalony artysta który stworzył tak piękny i wyjątkowy w swojej formie kodeks. Przypuszcza się, że pracował nad nim: malarz Rękopisu z Hildesheim lub Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego artysta brugijski. Wiadomo, że malarz Codex’u pracował nad nim ok. 1460 roku w Brugii i w malował w podobnym charakterze co ówczesny artysta Willam Vrelant albo uczeń Vrelanta, który wykonywał rękopisy dla Filipa Dobrego. Prace tego malarza książkowego trafiały też do wielu obcych kolekcjonerów, królów i książąt. Malarstwo Codex’u Rotundus charakteryzuje konserwatyzm, gdyż postacie obramowane są czernią, używał żywe i intensywne barwy takie jak: czerwony, niebieski lub zielony, jaskrawy pomarańcz lub żółty kolor był używany do rozjaśnienia szat i draperii. Natomiast na folio 47v gdzie zostało przedstawione Zwiastowanie Najświętszej Marii Panny swój kunszt pokazał artysta Simon Marmiona.[2]
Oprawa i klamry
Źródło: http://www.facsimilefinder.com/assets/thumbs/thumb_1000_600_263_04.jpg
Klamry i złocenia
Źródło: http://www.facsimilefinder.com/assets/uploads/OriginalDocs_old/263/01.jpg
Przykład całostronicowej iluminacji: Pokutujący król Dawid. Folio 144r.
Źródło: 
http://www.facsimilefinder.com/assets/uploads/OriginalDocs_old/263/02.jpg
                Faksymile Codex’u Rotundus jak i wiele innych skarbów kultury piśmiennej można nabyć w wydawnictwie ADEVA w Austrii.
Strona internetowa wydawnictwa ADEVA z Austrii.
Źródło: http://www.adeva.com/faks_detail_en.asp?id=766
 

[1] E. Mizgalski: CODEX ROTUNDUS. Wielkie dzieło sztuki w malutkim formacie. „Iluminacje. Kwartalnik o iluminowanych manuskryptach” 2012, nr 2(2), s. 37.
[2] Ibidem, s. 38.

czwartek, 25 września 2014

Cedex Manesse

          Codex Manesse, oryginalny niemiecki tytuł Große Heidelberger Liederhandschrift,  jest to najważniejszy i najpopularniejszy wśród grup odtwórców historycznych epoki średniowiecza zbiór poezji niemieckiej, spisanej na pergaminie o formacie 35,5 x 25 cm, bogato zdobiony całostronicowymi miniaturami. Powstał w pierwszej połowie XIV w., czyli w latach 1305 – 1340 w Zürichu. Autorami są minnesingerzy, czyli muzycy i poeci wysokiego stanu społecznego. Inspirowali się pieśniami i historiami śpiewanymi przez trubadurów francuskich. Manuskrypt zbudowany jest z 139 utworów zdobionych 137 miniaturami. Rękopis pisany gotykiem, a miniatury pokazują wyidealizowanych autorów i ich herby. Minnesingerzy są przedstawieni według rangi, czyli najpierw cesarz Henryk VI i jego syn Fryderyka I Barbarossa a następnie kolejno: królowie, książęta, margrabiowie, hrabiowie, baronowie, itd. Obecnie Codex Manesse jest przechowywany w Universitätsbibliothek Heidelberg[1] i na stronie internetowej biblioteki można zobaczyć jego zdigitalizowaną wersję.
Przykładowe miniatury:
Źródło: http://www.manesse.de/manesse/img/011.jpg
Źródło: http://www.manesse.de/manesse/img/022.jpg
            Dzięki uprzejmości Universitätsbibliothek Heidelberg została utworzona baza danych[2] zawierająca zdjęcia Codex’u Manesse prezentujące w przybliżeniu ubiór, sprzęty, ozdoby i inne akcesoria postaci występujących na miniaturach, które są niezbędną pomocą źródłową przy identyfikacji wykopalisk i w badaniach przedmiotów kultury materialnej. Baza zawiera indeks słów kluczowych, który ułatwia wyszukiwanie konkretnych przedmiotów. Na stronie można także obejrzeć całe miniatury Codex’u.
Strona główna bazy www.manesse.de


[1] http://www.ub.uni-heidelberg.de/allg/benutzung/bereiche/handschriften/codexmanesse.html [dostęp:15.07.2013]
[2] http://www.manesse.de/index.php [dostęp: 15.07.2013]